4857 Sayılı İş Kanunu Kapsamında İşyeri Bildirimi ve Devri

İşyerini Bildirme
İşyerini Bildirme, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 3. maddesinde düzenlenmiştir. Bu Kanun’un kapsamına giren nitelikte bir işyerini kuran, her ne suretle olursa olsun devralan, çalışma konusunu kısmen veya tamamen değiştiren veya herhangi bir sebeple faaliyetine son veren ve işyerini kapatan işveren, işyerinin unvan ve adresini, çalıştırılan işçi sayısını, çalışma konusunu, işin başlama veya bitme gününü, kendi adını ve soyadını yahut unvanını, adresini, varsa işveren vekili veya vekillerinin adı, soyadı ve adreslerini bir ay içinde bölge müdürlüğüne bildirmek zorundadır.

2 Kasım 2011 tarihli Resmi Gazete’ de yayınlanan 665 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na bağlı Bölge Müdürlükleri kapatılmış olup Sosyal Güvenlik Kurumuna Yapılan Sigortalı ve İşyeri Bildirimlerinin Bazı Kurumlara Yapılması Gereken Bildirimler Yerine Geçmesine Dair Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 8’inci, 9’uncu ve 11’inci maddelerine göre işverenler tarafından Sosyal Güvenlik Kurumu’na yapılan sigortalı ve işyerleri bildirimlerinin; 13/6/1952 tarihli ve 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun’un 3’üncü maddesi, 5/5/1983 tarihli ve 2821 sayılı Sendikalar Kanunu’nun 62’nci maddesi, 25/8/1999 tarihli ve 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’nun 48’inci maddesi ve 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu’nun 3’üncü maddesi hükümleri uyarınca Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile ilgili bölge müdürlüklerine ve Türkiye İş Kurumu’na yapılması gereken bildirimlerin yerine geçmesine dair usul ve esasları düzenlemektedir.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 11.maddesi; işvereni, örneği Kurumca hazırlanacak işyeri bildirgesini en geç sigortalı çalıştırmaya başladığı tarihte, Kuruma vermekle yükümlü tutarak şirket kuruluşunun ticaret sicili memurluklarına bildirilmesi halinde yapılan bu bildirimin Kuruma yapılmış sayıldığını ve ilgililerce ayrıca işyeri bildirgesi düzenlenmeyeceği hükmüne yer vermektedir.

İşyerinin veya Bir Bölümünün Devri
İşyerinin veya Bir Bölümünün Devri, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 6. maddesinde düzenlenmiş olup işyeri veya işyerinin bir bölümü hukuki bir işleme dayalı olarak başka birine devredildiğinde, devir tarihinde işyerinde veya bir bölümünde mevcut olan iş sözleşmeleri bütün hak ve borçları ile birlikte devralana geçer.

Devralan işveren, işçinin hizmet süresinin esas alındığı haklarda, işçinin devreden işveren yanında işe başladığı tarihe göre işlem yapmakla yükümlüdür.

Yukarıdaki hükümlere göre devir halinde, devirden önce doğmuş olan ve devir tarihinde ödenmesi gereken borçlardan devreden ve devralan işveren birlikte sorumludurlar. Ancak bu yükümlülüklerden devreden işverenin sorumluluğu devir tarihinden itibaren iki yıl ile sınırlıdır. Tüzel kişiliğin birleşme veya katılma ya da türünün değişmesiyle sona erme halinde birlikte sorumluluk hükümleri uygulanmaz.

Devreden veya devralan işveren iş sözleşmesini sırf işyerinin veya işyerinin bir bölümünün devrinden dolayı feshedemez ve devir işçi yönünden fesih için haklı sebep oluşturmaz. Devreden veya devralan işverenin ekonomik ve teknolojik sebeplerin yahut iş organizasyonu değişikliğinin gerekli kıldığı fesih hakları veya işçi ve işverenlerin haklı sebeplerden derhal fesih hakları saklıdır.

Yukarıdaki hükümler, iflas dolayısıyla malvarlığının tasfiyesi sonucu işyerinin veya bir bölümünün başkasına devri halinde uygulanmaz.

Sonuç
4857 sayılı İş Kanunu kapsamında işyerinin bildirim yükümlülüğü ve işyerinin devrine ilişkin hükümler birlikte değerlendirildiğinde, kanun koyucunun temel amacının hem çalışma hayatının kayıt altına alınmasını sağlamak hem de iş ilişkisinin sürekliliğini güvence altına almak olduğu görülmektedir. Bu çerçevede işverenler; işyerinin kurulması, devralınması, faaliyet konusunun değiştirilmesi veya kapatılması gibi durumlarda ilgili bildirimleri süresi içinde yapmakla yükümlü tutulmaktadır. Ayrıca sosyal güvenlik mevzuatı ile iş hukuku arasındaki bağlantıya istinaden Sosyal Güvenlik Kurumu’na yapılan bildirimlerin ilgili kurumlara yapılmış sayılması suretiyle uygulamada kolaylık sağlanmaktadır.

Öte yandan işyerinin veya bir bölümünün devri halinde işçilik haklarının korunması önemli bir güvence niteliğindedir. Kanun, devreden ve devralan işverenin belirli ölçüde birlikte sorumluluğunu düzenleyerek işçilik alacaklarının korunmasını amaçlamaktadır. Ayrıca sırf işyeri devri nedeniyle iş sözleşmesinin feshedilemeyeceğinin düzenlenmesi ile de iş ilişkilerinin devamlılığı güvence altına alınmaktadır.

Sonuç itibariyle, 4857 sayılı İş Kanunu işverenlerin yükümlülüklerini açıkça belirlerken, işçilerin hak kaybını önlemeye yönelik önemli güvenceler de sağlamaktadır. Bu kapsamda, işverenlerin işyeri bildirimi ve devir süreçlerini mevzuata uygun ve dikkatli şekilde yürütmesi büyük önem taşımaktadır.

Yararlanılan Kaynaklar